Safra Kesesi Ameliyatı Sonrası Beslenme ve Safra Diyeti

Safra taşı oluşumunun tekrar edilmemesi ve komplikasyonların önlenmesi için, safra kesesi ameliyatı sonrası beslenme ve safra diyeti uygulanması gereklidir. Diyetisyen tarafından hazırlanan diyet listeleri ile besin yetersizliğinin önüne geçilir.

Safra Kesesi Ameliyatı Nedir?

Safra kesesi; karın bölgesinin üst tarafında, karaciğerin alt yüzeyine yapışık halde bulunan ve armuta benzeyen kese şeklinde bir organdır. Safra kesesi su, safra tuzu, safra pigmenti, kolesterol, organik tuz, yağ asitleri ve lesitininden oluşan; karaciğer tarafında üretilen safranın depo edilmesinde görevlidir. Safra; yağların sindiriminde, emiliminde ve kandaki bazı atık maddelerin vücuttan atılmasında görevli olan bir vücut sıvısıdır. Safra kesesi sarı yeşil bir sıvı olan safrayı depolar, konsantre eder ve gerektiği zaman sindirim kanalına boşaltır. Safra kesesi genellikle açlık durumunda safrayı biriktirir; sindirim durumunda ise kesenin kasılması sonucunda safrayı bağırsağa boşaltır.

Safrayı oluşturan maddelerin belirli bir oranda ve dengede bulunması bu maddelerin safra içerisinde erimiş halde olmasını sağlar. Safra kesesinin konsantre aşamasında bu oran bozulur ise safra içerisindeki maddeler çökelekler oluşturur. Bu çökeleklerin safra kesesinde büyümesi sonucu safra taşları meydana gelir. Günümüzde safra taşlarının görülme riski de artmış durumdadır. 20-60 yaş arası kadınlarda safra taşının görülme riski erkeklerden 3 kat daha fazladır. Obezite, genetik faktörler, yaş faktörü ve sık doğum yapma safra taşının oluşumuna neden olan etmenler arasındadır.

Safra kesesinin alınması ameliyatı kolesistektomi olarak adlandırılmaktadır ve bu ameliyat çoğunlukla safra taşlarının oluşumundan kaynaklanır. Ancak kolesistit olarak bilinen safra kesesi iltihaplanmaları ve safra kesesi kanseri gibi durumlarda da tedavi amacıyla bu ameliyat gerçekleştirilebilir. Safra kesesinin alınması durumunda safranın depo edilmesi görevini safra kanalı gerçekleştirir. Son 30 yılda kolesistektomi ameliyatı hızla yayılmış; kolay ve etkili bir tedavi yöntemi haline gelmiştir. Veriler net olmamakla birlikte Türkiye’de yılda ortalama 40.000-60.000 kolesistektomi ameliyatının yapıldığı araştırmalarda ifade edilmektedir. Kolesistektomi ameliyatı açık (klasik) ve kapalı (laparoskopik) olarak iki farklı teknik ile yapılmaktadır. Doktorlar kapalı kolesistektomi ameliyatının hastalar açısından daha konforlu ve ağrısız olduğunu ifade etmektedir. Peki, safra kesesi ameliyatı sonrası beslenme ve safra diyeti uygularken nelere dikkat etmeliyiz.

Safra Kesesi Ameliyatı Sonrası Beslenme Düzeninde Nelere Dikkat Edilmeli?

Ameliyat sonrasında gastrointestinal sistemde bulantı ve kusma gibi şikayetler görülebilir. Bu dönemlerde hastalarda besin ve mineral yetersizliğinin oluşmaması için oral veya enteral beslenme yöntemine başvurulabilir. Kolesistektomi ameliyatı sonrasında safra taşı oluşumunun tekrarlamaması ve komplikasyonların gelişmemesi için mutlaka safra kesesi ameliyatı sonrası beslenme yani safra diyeti planının uygulanması gerekir. Safra kesesi alınan hastalarda besin yetersizliğinin görülmemesi için beslenme düzeninin bir diyetisyen tarafından hazırlanmış olması önemlidir. Ameliyat gerçekleştikten sonra bağırsak sesleri yerine gelinceye ve hasta gaz çıkarıncaya kadar ağız yolu ile beslenmeye geçilmez. Sonrasında hastanın durumuna göre oral (ağızdan) veya enteral beslenme tedavisi uygulanır.

Safra kesesi alınan hastalarda beslenme kademeli olarak geliştirilir. Ameliyat sonrasında bir süre tüketilmemesi gereken besin çeşitlerinden uzak durulmalı, yağlı besinlerden tüketilmemelidir. Safra kesesi alındıktan sonraki ilk üç ayda “3 nolu ülser diyeti” olarak adlandırılan beslenme düzeni uygulanabilir. Sonrasında safra diyeti uygularken liste dışındaki besinler ve yağlı gıdalar yavaş yavaş beslenme düzenine eklenmelidir. Lif kaynağı besinler de ameliyat sonrasında ishal durumunun yaşanmaması için tercih edilmelidir. Taze sebze ve meyveler posa kaynağı besinler olarak tüketilebilir. Diyetisyen tarafından yaş, cinsiyet, boy ve ağırlık durumuna göre hazırlanan safra diyeti listesinin sürdürülebilir olması hastanın yaşam kalitesi açısından önemlidir.

Diyet Listesi Al - Cepte Diyetisyen - Diyetisyen Ayşe Tuğba Şengel

Safra Kesesi Ameliyatı Sonrası Beslenme Düzeninde Yenmemesi Ve İçilmemesi Gerekenler

Safra kesesi ameliyatı sonrası beslenme düzeninde veya safra diyeti uygularken aşağıdaki besin gruplarından uzak durulmalıdır.

  • Yağda kızartılmış yumurta, peynir, et, tavuk ve balık çeşitleri
  • Karaciğer, beyin, böbrek gibi sakatatlar ve tavuk derisi
  • Fındık, fıstık, ceviz ve badem gibi yağlı kuruyemişler
  • Salam, sosis, sucuk ve pastırma gibi şarküteri ürünleri
  • Bütün yağlı yiyecekler, kavurma ve kızartmalar
  • Kaymak, krema, tahin, tahin helvası, çikolata, cips, çeşnili kraker ve bisküviler
  • Yağlı poğaça, börek, kek ve pasta gibi hamur işleri
  • Gaz yapma özelliği olan lahana, turp, brokoli, karnabahar, kereviz gibi sebzeler; mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi kurubaklagil çeşitleri
  • Yumurta ve yumurta içeren besinler (Yumurtanın vücutta tolere edilmesi kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu yüzden tüketimi de kişye göre belirlenmelidir.)
  • Pul biber, karabiber, kimyon gibi baharatlar
  • Salamura besinler, turşu, sirke, çeşniler, et suyu, hardal, sarımsak, çemen, limon tuzu
  • Koyu çay ve kahve, limonata, boza, neskafe, kakaolu süt, alkollü içecekler, maden suyu, soda, hazır meyve suları, kola ve gazoz gibi asitli içecekler
  • Hazır çorbalar, et suyu veya tavuk suyu eklenmiş çorbalar, acılı çorbalar, kurubaklagil bulunan çorbalar

Safra Kesesi Ameliyatı Sonrası Serbest Olan Besinler

Safra kesesi ameliyatı sonrası beslenme düzeninde veya safra diyeti uygularken aşağıdaki besin grupları tercih edilmelidir.

  • Açık çay, salep, ıhlamur, ada çayı, ayran gibi içecekler
  • Süt, beyaz peynir, kaşar peyniri ve yoğurt
  • Beyaz ekmek, sade kraker, makarna, şehriye, kuskus, irmik, erişte ve pirinç gibi tahıl kaynakları
  • Baharat çeşitlerinden tarçın, nane ve kekik
  • Çiğ ve kabuksuz muz, elma, şeftali, kayısı, çekirdeksiz üzüm, kiraz
  • Pekmez, bal, reçel, sütlaç, tavuk göğsü ve muhallebi
  • Domates çorbası, süzgeçten geçirilmiş sebze çorbaları, şehriye veya pirinç eklenmiş çorbalar, yayla çorbası ve acısız tarhana çorbası

Safra Kesesi Ameliyatı Sonrası Safra Diyeti Nasıl Uygulanır?

Ameliyat sonrasında hasta veya hastanın yemeklerini hazırlayan refakatçi beslenme düzeni yani safra diyeti hakkında iyi bilgilendirilmelidir. Tüketilmemesi gereken yasaklı besinler iyi bilinmeli ve besinlerin hazırlanma koşullarına dikkat edilmelidir. Semptomlara ve sindirim sorunlarına neden olabilecek besinlerden uzak durulmalı ve kişi bu besinler hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Uygulanacak safra diyeti listesi kişinin yaş, cinsiyet, boy ve kilo değerlerine uygun hazırlanmalı ve kişinin sağlık koşulları göz önünde bulundurulmalıdır. Tedavi aşamasındaki ilk amaçlardan biri kişinin ideal vücut ağırlığına ulaşması olmalıdır. Metabolizmanın düzgün çalışması ve hızının yavaşlamaması için yeterli kalori besinler aracılığı ile vücuda alınmalıdır. Günlük kalorinin %45-55’i karbonhidrat; %12-15’i protein ve %20-25 yağ kaynağı besinlerden oluşabilir. Diyet tedavisinin doğru sonuç vermesi ve kişinin sağlığının olumsuz yönde etkilenmemesi için safra kesesi ameliyatı sonrası beslenme düzeni diyetisyen tarafından hazırlanmalı ve belirli aralıklar ile kontrol edilmelidir.

Beslenme Önerileri

Safra kesesi ameliyatı sonrası beslenme ve safra diyeti için temel beslenme önerilerini aşağıda bulabilirsiniz.

  • Günde 3 ana öğün mutlaka yapılmalı; 2-3 ara öğünün tüketilmesine de özen gösterilmelidir.
  • Öğünler arasında 2,5-3 saatlik aralıklar bulunabilir.
  • Yemek porsiyonlarına dikkat edilmeli ve yasaklı besinler tüketilmemelidir.
  • İçecek olarak açık çay, ıhlamur ve ada çayı gibi mideyi rahatsız etmeyecek besinler tercih edilmeli; asitli içeceklerden ve koyu çay-kahveden uzak durulmalıdır.
  • Midede şişlik oluşturabilecek ve gaz yapabilecek sebze ve kurubaklagil çeşitleri tercih edilmemelidir.
  • Her türlü paketli ve işlenmiş üründen uzak durulmaldır.
  • Dikkat edilmesi gereken en önemli besinler arasında yer alan yumurta hastanın toleransına göre tercih edilebilir. Bazı hastalar yumurtayı daha kolay sindirebildiklerinden ameliyattan 3 ay sonrasında beslenme düzenine yumurtayı eklemeye başlayabilir; 1,5-2 sene sonrasında ise yumurta beslenme planında tamamen yer alabilir.

Sorularınız olursa yazının altına yorum olarak bırakabilirsiniz. Hepsini teker teker cevaplıyor olacağım. Yazıyı beğenirseniz, aşağıdaki sosyal medya paylaşım tuşlarından paylaşabilirsiniz. Ayrıca, bir önceki Gastrit Diyeti ve 1 Haftalık Gastrit Diyeti Listesi başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

Beğenin ve paylaşın, herkes faydalansın !
By | 2018-03-14T23:32:18+00:00 Mart 14th, 2018|2 Comments

2 Yorum

  1. Talip 5:38 pm de Nisan 8, 2018 - Yanıtla

    Merhaba Ayşe Hanım, 3 hafta önce safra kesesi ameliyatı oldum, 3 saat süren epey zorlu bir ameliyat geçirdim,bir hafta önce de taburcu oldum.Beni ameliyat eden doktor daha yumuşak yiyecekler tüketmemi önerdi fakat bir diyet listesi vermedi. Boyum 1.75 kilom 92. Bana 3 ana öğün ve 3 ara öğün listesi önerebilirseniz çok sevinirim Saygılar ve Sevgiler Dilerim.

    • Diyetisyen Ayşe Tuğba Şengel 7:08 pm de Nisan 23, 2018 - Yanıtla

      Merhaba,
      Yazıda örnek diyet listesini görebilirsiniz. Çiğ yeşillik ve yumurtadan uzak durun. Az yağlı normal bir beslenme programı uygulayabilirsiniz.Ayrıca, Appstore veya Playstore üzerinden Cepte Diyetisyen mobil uygulamamı yükleyip, diyet programlarım kısmından diyet listesi talebinde bulunabilirsiniz.
      Sevgiler,

Siz de fikrinizi belirtin